 |
 Dünya tarihi boyunca birçok kavme peygamberler ve elçiler gönderilmiştir. Ancak Rabbimiz'in farklı dönemlerde farklı kavimlere gönderdiği elçilerin hepsi, özünde aynı dini tebliğ etmişlerdir. Gönderildikleri kavimleri bir ve tek olarak Allah'a iman etmeye, sadece Allah'ı hoşnut etmek için yaşamaya, Allah rızası için salih amellerde bulunmaya ve güzel ahlaklı olmaya çağırmışlardır. Bu kutlu elçilerden biri de Hz. Lokman'dır.
Tüm yaşamlarını Allah'a ve O'nun seçkin dinini tebliğ etmeye adayan üstün ahlaklı peygamberler ve elçiler, tarih boyunca her yaptıklarıyla müminlere örnek olmuşlardır. Hz. Lokman da Yüce Allah'ın ayetlerde, kendisine hikmet verdiğini bildirdiği bu üstün ahlaklı elçilerden biridir.
Çeşitli rivayetlerden Hz. Lokman'ın uzun yaşadığına, Yemen Meliki olduğuna, birçok hastalığın şifasını bilen bir hekim ve adaletle hükmeden bir hakim olduğuna dair bilgiler edinmekteyiz. Kuran'da ise Hz. Lokman, kendisine hüküm, hikmet ve büyük bir mülk verilmiş mübarek bir insan olarak anlatılmakta ve Allah'ın belirttiği sınırları koruyan, samimi bir Müslüman olarak oğluna yaptığı tebliğ ile insanlara yol göstermektedir.
Andolsun, Lukman'a "Allah'a şükret" diye hikmet verdik. Kim şükrederse, artık o, kendi lehine şükreder. Kim inkar ederse, artık şüphesiz, (Allah,) Gani (hiç kimseye ve hiçbir şeye muhtaç olmayan)dır, Hamiddir (hamd yalnızca O'na aittir). (Lokman Suresi, 12)
Ayette belirtilen hikmet, Allah'ın peygamberlerine ve seçkin halis kullarına verdiği derin anlayış kabiliyetidir. Allah'tan kendisine hikmet bahşedilmiş olan kişi, olayların iç yüzünü tanıyıp bilme, en isabetli kararları verip en isabetli sözü söyleme, en doğru şekilde hareket etme kabiliyetine ulaşmış olan kişidir. Kuşkusuz Allah bu büyük mükafatı kullarından dilediğine verir. Bu gerçeği Yüce Allah bir ayetinde şöyle bildirmektedir:
Kime dilerse hikmeti ona verir; şüphesiz kendisine hikmet verilene büyük bir hayır da verilmiştir. Temiz akıl sahiplerinden başkası öğüt alıp-düşünmez. (Bakara Suresi, 269)
Hz. Lokman da, Allah'ın kendisine ilim ve hikmet nimetini verdiği kullarından bir tanesidir. Oğluna verdiği hikmetli öğütler; Allah'ın büyüklüğünü ve kudretini yücelterek Allah'ın dinini tebliğ etmedeki samimiyetini göstermektedir.
Hz. Lokman'ın oğluna verdiği öğütlerden biri ayette şu şekilde bildirilir:
Hani Lukman oğluna -öğüt vererek- demişti ki; "Ey oğlum, Allah'a şirk koşma. Şüphesiz şirk, gerçekten büyük bir zulümdür." (Lokman Suresi, 13)
Hz. Lokman oğlunu şirkten sakındırarak, herhangi bir varlığı Allah ile eşit veya daha ileri bir düzeyde görmek, yani Allah'tan başka ilahlar edinmek anlamına gelen büyük bir günaha karşı insanları uyarmaktadır. Kuşkusuz Allah'ın yarattığı varlıklara aitmiş gibi görünen özellikler, gerçekte Allah'a ait olan sonsuz güç ve bilginin onlardaki küçük birer yansımasıdır. Allah dilediği anda bu özellikleri onlardan geri alabilir, bir anda onları tüm nimetlerden mahrum bırakabilir. Hz. Lokman, insanın kendisine sahip olduğu her şeyi vermiş olan Allah'ı unutmasının büyük bir zulüm ve nankörlük olacağını oğluna hatırlatarak onu ilk olarak en büyük günahlardan biri olan şirkten uzaklaştırmaktadır.
Hz. Lokman'ın diğer öğüdünü ise Allah ayetinde şu şekilde bildirmiştir:
"Ey oğlum, (yaptığın iş) gerçekten bir hardal tanesi ağırlığında olsa da, (bu,) ister bir kaya parçasından ya da göklerde veya yer(in derinliklerinde) de bulunsa bile, Allah onu getirir (açığa çıkarır). Şüphesiz Allah, latif olandır, (herşeyden) haberdardır." (Lokman Suresi, 16)
Hz. Lokman'ın oğluna yaptığı diğer hatırlatma, insanların bir kısmının gözardı ettikleri önemli bir gerçek olan Allah'ın her an her şeyi görmekte ve bilmekte olduğudur. Elbette Allah, insanın işlediği tüm güzellikleri de kötülükleri de gören, sinelerde saklı olanı bilen, onları yaratandır. Hiçbir şeyin Allah'tan gizli kalması mümkün değildir. İnanan insanın en önemli özelliği, bu önemli gerçeği bilmesi, Allah'ın şanını yüceltmesi ve dolayısıyla sürekli olarak Allah korkusu ile hareket etmesidir. Allah'ın adaleti sonsuzdur ve insan ahirette yapıp ettiklerinin tümünü mutlaka karşısında bulacaktır.
Sonraki ayette Hz. Lokman'ın oğluna yaptığı bir başka hatırlatma şu şekilde bildirilmektedir:
"Ey oğlum, namazı dosdoğru kıl, ma'rufu emret, münkerden sakındır ve sana isabet eden (musibetler)e karşı sabret. Çünkü bunlar, azmedilmesi gereken işlerdendir." (Lokman Suresi, 17)
Hz. Lokman Allah rızası için yapması gerekenleri oğluna açıklamaktadır. Namazı kılmayı, iyiliği emredip kötülükten sakındırmayı ve sabırlı olmayı oğluna hatırlatarak bir Müslümanın öncelikle yerine getirmesi gereken ibadetleri tarif etmektedir. Kendisine farz kılınmış olan namaz ile bir Müslüman Allah'a yönelir ve Allah'ın şanını yüceltir. Tebliğ ise, Allah rızası için yaşayan bir müminin başkalarını da doğru yola yöneltmesi, Allah'ın rızasına çağırmasıdır. Allah'a iman etmiş olan bir insan bu önemli sorumluluğu da üstlenmiştir. Hz. Lokman'ın diğer hatırlatması olan sabır ise, insanın dünya hayatında sürekli olarak denenmekte olduğunu hiçbir zaman unutmaması, Allah ile sürekli beraber olması ile mümkün olabilir. Allah insanı dünya hayatında sürekli olarak çeşitli olaylarla sınamaktadır. Bir Müslüman, tabi olduğu imtihanın devam ettiğini bilerek zorluklara daima sabreder. Sabır ise azim ve kararlılık gerektirir. Bu, taklit edilmesi mümkün olmayan çok önemli bir özelliktir ve müminin samimiyetinin bir göstergesidir.
Sonraki ayetlerde ise Hz. Lokman oğlunu, dünya hayatında ve ahirette onu hüsrana uğratabilecek kötü ahlak özelliklerinden sakındırmakta, inananları inanmayanlardan ayıran en önemli farklardan biri olan 'kibir'den uzaklaştırmaktadır:
"İnsanlara yanağını çevirip (büyüklenme) ve böbürlenmiş olarak yeryüzünde yürüme. Çünkü Allah, büyüklük taslayıp böbürleneni sevmez." "Yürüyüşünde orta bir yol tut, sesinden de (yüksek perdeleri) eksilt. Çünkü, seslerin en çirkin olanı gerçekten eşeklerin sesidir." (Lokman Suresi, 18-19)
Kuşkusuz, din ahlakından uzak olan insanların en belirgin özelliklerinden biri kibirli olmalarıdır. Bu insanlar, kendilerinin farklı ve üstün olduklarını düşünür, insanları aşağılayıp küçümser, zayıf gördüklerini ise ezmeye çalışırlar. Bunun en önemli alametleri ise hal ve tavırları, yürüyüş ve konuşmalarıdır. Oysa insana sahip olduklarını veren Allah'tır. Allah hiç şüphesiz dilediği zaman verdiklerini çekip alabilir. Yüce Allah'ın verdiklerini kendi üstünlüklerinin bir göstergesi zannedip böbürlenmek, bundan dolayı diğer insanları hakir ve küçük görmek Allah'ın üstün güç ve kudretinin farkında olmayan, bunu takdir edemeyen insanlara mahsustur.
Sonsuz rahmet sahibi Yüce Allah, Hz. Lokman'ın oğluna tebliği vesilesi ile insanlara Kuran'a göre yapmaları gerekenleri açıklamıştır. Hz. Lokman'ın bu öğütleri, Allah'ın sınırlarını açıklamakta, bir Müslüman olarak izlenmesi gereken güzel ahlakı insanlara tanıtmakta ve Allah'ın adaletini yüceltmektedir.
Hz. Lokman'ın oğluna yaptığı tebliğ ile insanlara gösterdiği yol, hak dine giden yoldur. İman eden bir insan, bu hikmetli söz ve öğütlerle kendisine verilen mesajı hemen anlayacak ve Allah'ın rızasını gözetmede kendisine bir yol gösterilmekte olduğunu açıkça görecektir. Allah, Hz. Lokman'ın oğluna hitaben yaptığı bu tebliğ ile Müslümanlara din ahlakının özünü hatırlatmaktadır. Kuşkusuz Allah'ın ayetleri, Allah rızasını arayan insanlar için bir çıkış yoludur. Allah ayetinde bu gerçeği şöyle bildirir:
Gerçek şu ki kulluk eden bir topluluk için bunda (Kur'an'da) 'açık bir mesaj' (veya gerçek bir çıkış yolu) vardır. (Enbiya Suresi, 106)
Allah'a kalpten iman eden samimi bir Müslümanın Hz. Lokman'ın sözlerindeki hikmet ve özü çok iyi anlaması ve her tutum ve davranışında sürekli Allah'a yönelmesi gerekmektedir. Allah Kuran'da bize peygamber ve elçilerini seçilmiş, hayırlı ve örnek insanlar olarak tanıtmaktadır. Bunu bilerek, Hz. Lokman gibi mübarek bir insanın da gösterdiği yolu izlemek, Allah'ın ona vahyettiği hikmeti anlayıp ona göre yaşamak, Allah'ın rızasına ulaşmada önemli bir yol olacaktır.
Bu makale, İlmi Mercek Dergisi 05. sayı (Kasım 2004) 42. sayfada yayınlanmıştır.
Bu eser 3.237 kez incelendi.
|
|
|
